Aktualności

Sala hybrydowa na uczelni – jak przygotować akustykę i ustawienie sali

Jacek Dębkowski Jacek Dębkowski · 18 listopada 2026 · 16 min czytania
Sala hybrydowa na uczelni – jak przygotować akustykę i ustawienie sali

Sala hybrydowa to sala dydaktyczna, w której część studentów siedzi na miejscu, a część w tym samym czasie uczestniczy w zajęciach zdalnie. W Ameco od 2001 roku urządzamy sale szkoleniowe i konferencyjne, także pod kątem akustyki, i z tej perspektywy piszemy ten poradnik. Trzy fakty na start. Polska norma PN-B-02151-4 wymaga w salach wykładowych czasu pogłosu od 0,6 do 1,0 s, zależnie od kubatury, i wskaźnika zrozumiałości mowy STI co najmniej 0,6. Rozporządzenie w sprawie studiów pozwala zdobyć na odległość do 50% punktów ECTS na profilu praktycznym i do 75% na ogólnoakademickim. W przeglądzie 47 badań nad zajęciami hybrydowymi dźwięk okazał się największym wyzwaniem.

Środa, 10:15, sala na 80 osób. Prowadząca pyta, czy są pytania. Ktoś z czwartego rzędu pyta o termin kolokwium, a na czacie zajęć pojawia się: „Nic nie słychać, co ktoś powiedział?”. W sali wszystko było zrozumiałe. Problem leży w tym, jak sala brzmi dla mikrofonu, a nie w samym mikrofonie. Dlatego przygotowanie sali do zajęć hybrydowych zaczynamy od akustyki i ustawienia, a sprzęt audio-wideo dobieramy na końcu.

W skrócie

  • Na zajęciach hybrydowych część studentów jest w sali, a część łączy się zdalnie w tym samym czasie.
  • W przeglądzie 47 badań (Raes i in., 2020) dźwięk okazał się największym wyzwaniem zajęć hybrydowych.
  • Norma PN-B-02151-4 wymaga w salach wykładowych czasu pogłosu od 0,6 do 1,0 s, zależnie od kubatury, i wskaźnika STI co najmniej 0,6.
  • Mikrofon nie naprawi sali z długim pogłosem: najpierw materiały pochłaniające na suficie i ścianie tylnej, potem sprzęt AV.
  • Przed semestrem warto zrobić test z osobą połączoną zdalnie, bo to ona usłyszy problemy, których w sali nie widać.

Czym jest sala hybrydowa i czym różni się od sali z kamerą

Zajęcia odbywają się tu jednocześnie dla dwóch grup: obecnej na miejscu i połączonej przez internet. Obie grupy mają widzieć materiały, słyszeć prowadzącego i móc zabrać głos. Nauczanie hybrydowe bywa rozumiane szerzej, jako łączenie zajęć stacjonarnych z e-learningiem w różnym czasie. Tu chodzi o wariant synchroniczny, czyli zajęcia na żywo dla obu grup naraz.

Uczelnie mają do tego podstawę prawną. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2787) w § 13 pozwala uzyskać na odległość do 50% punktów ECTS na profilu praktycznym i do 75% na profilu ogólnoakademickim. W § 12 wymaga infrastruktury, która umożliwia interakcję synchroniczną i asynchroniczną między studentami a prowadzącymi.

Uczelnie inwestują w takie sale także z własnych środków. Przykład: w czerwcu 2025 r. Uniwersytet Wrocławski w wewnętrznym konkursie „Rozwój i modernizacja – mały konkurs” sfinansował m.in. przystosowanie sali wykładowo-seminaryjnej do zajęć w trybie hybrydowym.

Kamera na statywie i mikrofon w laptopie prowadzącego pozwalają osobom zdalnym oglądać wykład, ale nie uczestniczyć w nim. Nie słyszą pytań z sali i trudno im włączyć się do dyskusji.

Dlaczego studenci online najczęściej skarżą się na dźwięk

Zespół Annelies Raes z KU Leuven przeanalizował 47 badań nad synchronicznymi zajęciami hybrydowymi (Learning Environments Research, 2020). Dźwięk nazwali największym wyzwaniem i czynnikiem, od którego zależy powodzenie zajęć. Osoby zdalne powinny słyszeć tak dobrze jak osoby w sali. Drugi powtarzający się problem: studentom online trudno zasygnalizować, że chcą zabrać głos, co zniechęca ich do udziału.

Przegląd ma swoje ograniczenia. Większość uwzględnionych badań była jakościowa i eksploracyjna, tylko pięć porównywało formy zajęć, a wyszukiwanie przeprowadzono w maju 2019 r., przed pandemią. Projekt był współfinansowany przez instytut badawczy imec, a partnerami przemysłowymi byli producenci sprzętu audio-wideo. Wniosek o znaczeniu dźwięku pokrywa się jednak z tym, co słyszymy od osób prowadzących takie zajęcia.

Mikrofon słyszy salę inaczej niż człowiek

Mikrofon zbiera dźwięk bezpośredni razem ze wszystkimi odbiciami od sufitu, ścian i podłogi. Osoba w sali słyszy dwojgiem uszu i widzi mówiącego, więc łatwiej oddziela głos od pogłosu. Osoba online dostaje jeden kanał, w którym głos i pogłos są wymieszane. Do tego dochodzi kompresja dźwięku w aplikacji do wideokonferencji.

Najgorzej brzmią pytania z sali. Pytający siedzi kilka metrów od mikrofonu, więc jego głos dociera słabszy, a pogłos zostaje ten sam. Ten mechanizm znamy z biur, w których calle prowadzi się w open space. Opisaliśmy go w tekście o tym, jak wygląda akustyka wideorozmów w biurze hybrydowym.

Schemat · przekrój sali

Do mikrofonu sufitowego dociera głos pytającego i jego odbicia od sufitu i ściany tylnej

miejsce na panel miejsce na panel mikrofon sufitowy prowadzący student zadający pytanie dźwięk bezpośredni odbicia od sufitu i ściany tylnej
Schemat poglądowy, bez zachowania skali. Panel w miejscu, w którym dźwięk odbija się w stronę mikrofonu, pochłania część energii, zanim odbicie do niego dotrze.

Akustyka sali wykładowej: jaki czas pogłosu wymaga norma

Akustykę sali opisują dwa parametry. Czas pogłosu mówi, ile sekund dźwięk cichnie po wyłączeniu źródła. Wskaźnik transmisji mowy STI, w skali od 0 do 1, mówi, jak zrozumiała jest mowa. W Polsce wymagania dla sal wykładowych i lekcyjnych podaje norma PN-B-02151-4:2015-06, powołana w warunkach technicznych dla budynków.

Jaki czas pogłosu powinna mieć sala hybrydowa?

Krótka odpowiedź

Według PN-B-02151-4 sala do 250 m³ powinna mieć czas pogłosu do 0,6 s, sala od 250 do 500 m³ do 0,8 s, a od 500 do 2000 m³ do 1,0 s, przy STI co najmniej 0,6. W sali, z której zajęcia są transmitowane, warto celować w niższe wartości.

Kubatura saliMaks. czas pogłosuWskaźnik STI
do 120 m³0,6 snie określa się
120–250 m³0,6 sco najmniej 0,6
250–500 m³0,8 sco najmniej 0,6
500–2000 m³1,0 sco najmniej 0,6
powyżej 2000 m³wymagania ustala się indywidualnie

Wartości według PN-B-02151-4:2015-06 w omówieniu M. Jarosza i A. Kłosaka („Inżynier Budownictwa”, 2016). Dotyczą sali wykończonej i umeblowanej, bez ludzi.

Dla orientacji: sala seminaryjna o powierzchni 60 m² i wysokości 3,2 m ma ok. 190 m³, więc obowiązuje ją limit 0,6 s. Sala wykładowa o powierzchni 150 m² i wysokości 3,5 m ma ok. 525 m³ i limit 1,0 s. Ile pochłaniania brakuje w konkretnej sali, możesz oszacować w kalkulatorze pogłosu.

Dlaczego warto celować niżej? Niemiecka norma DIN 18041 ma osobną grupę pomieszczeń A4 o ostrzejszych wymaganiach, przewidzianą m.in. dla osób z niedosłuchem. Na warsztacie TU Dresden poświęconym akustyce i wideokonferencjom właśnie tę grupę przyjęto dla sali seminaryjnej z kamerą i mikrofonem sufitowym. Dla sali 1000 m³ wzór A4 daje ok. 0,64 s, wobec 1,0 s dopuszczalnych w PN. Porównanie jest orientacyjne, bo DIN liczy czas pogłosu w sali zajętej przez ludzi, a PN w pustej. DIN zaleca też, by hałas tła, np. z wentylacji, nie przekraczał 35 dB(A). Autor warsztatu podkreśla, że nagłośnienie nie nadrobi złej akustyki sali.

Gdzie dać panele akustyczne, żeby mikrofony zbierały mniej pogłosu

Celem jest skrócenie pogłosu i usunięcie odbić, które trafiają prosto do mikrofonów. Liczy się więc nie tylko to, ile materiału pochłaniającego jest w sali, ale też gdzie wisi.

MiejsceJaki problem rozwiązujeTypowe rozwiązanie
SufitGłówna powierzchnia odbijająca dźwięk nad słuchaczami i nad mikrofonami sufitowymiSufit podwieszany z płyt akustycznych albo panele wiszące, gdy strop jest wysoki lub ma instalacje
Ściana tylnaOdbicie wraca w stronę prowadzącego i jego mikrofonuPanele ścienne na wysokości głów i wyżej
Ściany boczneEcho trzepoczące między równoległymi, gładkimi ścianamiPanele na jednej ze ścian albo naprzemiennie na obu

Odbicia od ściany tylnej wracają w stronę prowadzącego i jego mikrofonu, dlatego ściana tylna to jedno z pierwszych miejsc na materiał pochłaniający. Sufit daje największą powierzchnię, ale w starszych budynkach uczelni często nie da się go obniżyć. Wtedy sprawdzają się wyspy i baffle zawieszone pod stropem, które nie zasłaniają okien ani instalacji. Przegląd rodzajów znajdziesz w zestawieniu paneli akustycznych do sal dydaktycznych.

Granatowe panele akustyczne Zen zawieszone poziomo pod otwartym stropem sali szkoleniowej ze stołami i krzesłami
Realizacja Ameco w Warszawie: panele Zen zawieszone pod otwartym stropem z instalacjami. Pochłanianie trafia tam, gdzie powstają odbicia, bez zabudowy sufitu.

Jedno zastrzeżenie. Panele pochłaniają dźwięk w sali, ale nie zatrzymują go przed przenikaniem przez ściany i drzwi. Jeśli zza ściany słychać korytarz, problemem jest izolacyjność, a nie pogłos. Wyjaśniamy to w tekście o tym, czym pochłanianie różni się od izolacji.

Ustawienie sali i meble pod kamerę i mikrofony

James Rutherford z City, University of London opisał w EDUCAUSE Review (2023), jak uczelnia projektuje swoje sale hybrydowe. Najważniejsze zalecenia dotyczące sprzętu:

  • mikrofon krawatowy dla prowadzącego,
  • mikrofony sufitowe, które zbierają pytania z sali i wyciszają się, gdy nikt nie mówi,
  • dwie kamery: z przodu, obejmująca całą salę, i z tyłu, pokazująca prowadzącego i tablicę,
  • ekrany z tyłu sali, na których prowadzący widzi osoby połączone zdalnie, stojąc twarzą do sali.

Rutherford dodaje, że samo dostawienie kamerki do istniejącej sali nie wystarczy, a dobór sprzętu warto powierzyć specjaliście od systemów AV. To praktyka jednej uczelni, a nie badanie, ale dobrze pokazuje, ile elementów musi współgrać.

Druga część zaleceń dotyczy mebli. Elastyczne ustawienie, ruchome stoły i krzesła, dostęp do zasilania przy stanowiskach i wydzielone strefy do pracy w grupach zamiast klasycznego układu teatralnego. Stoły na kółkach i składane pozwalają w kilka minut przejść od wykładu do pracy w zespołach. Grupy często pracują tu razem z osobami zdalnymi przy osobnym ekranie.

Meble wpływają też na dźwięk. Szuranie krzeseł i stuknięcia o blat trafiają do mikrofonów sufitowych tak samo jak głos. Krzesła ze ślizgami lub kółkami dobranymi do podłogi i blaty, które nie dudnią, to drobiazg w sali tradycyjnej, ale w transmisji słychać je wyraźnie.

Gdzie studenci łączą się na zajęcia online na kampusie

Student, który między zajęciami stacjonarnymi ma wykład online, łączy się z korytarza albo czytelni. Przeszkadza innym i sam słabo słyszy.

Uczelnie zaczynają na to odpowiadać. W grudniu 2025 r. Uniwersytet w Białymstoku postawił dwie mobilne budki akustyczne na Wydziale Prawa i na Wydziale Ekonomii i Finansów oraz 14 foteli akustycznych w czytelniach Biblioteki Uniwersyteckiej. Celem projektu, finansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, była dostępność uczelni i miejsca do wyciszenia, a nie zajęcia hybrydowe. Te same budki dobrze jednak sprawdzają się jako miejsce do rozmowy wideo.

Trzy jednoosobowe kabiny akustyczne HIDE w wersji ciemnej ustawione obok siebie
Jednoosobowe budki ustawione w rzędzie zajmują kilka metrów kwadratowych korytarza lub holu. Każda ma własną wentylację i oświetlenie, więc można w niej spędzić cały wykład.

Przy wyborze budki dla studentów liczy się przede wszystkim to, czy zatrzymuje mowę na zewnątrz i czy da się w niej wytrzymać 90 minut. Kryteria opisujemy w poradniku, jak wybrać budki akustyczne do rozmów i zajęć online.

Od czego zacząć: plan w pięciu krokach

Krok 1

Pomiar

Zmierz czas pogłosu albo oszacuj go w kalkulatorze. Bez tego nie wiadomo, ile materiału potrzeba.

Krok 2

Cel

Odczytaj limit z normy dla kubatury sali i zdecyduj, czy celujesz niżej.

Krok 3

Adaptacja

Sufit, ściana tylna, potem ściany boczne. Sprawdź też hałas wentylacji.

Krok 4

Meble i AV

Ustaw strefy i meble, a dopiero potem dobierz z integratorem mikrofony i kamery.

Krok 5

Test zdalny

Przed semestrem przeprowadź zajęcia próbne z osobą połączoną zdalnie.

Kolejność ma znaczenie. Sprzęt dobrany do sali z długim pogłosem trzeba potem przestrajać albo wymieniać, bo mikrofony ustawione na „głośną” salę inaczej pracują w sali wytłumionej. Ostatni krok podpowiada przegląd Raes i in.: osoby zdalne powinny łączyć się wcześniej, żeby wychwycić problemy przed rozpoczęciem zajęć. Prowadzący słyszy salę na żywo, więc jakość transmisji oceni tylko ktoś po drugiej stronie połączenia.

Test to nie pomiar

Rozmowa próbna pokaże, czy jest problem. Czas pogłosu i STI mierzy się miernikiem według PN-EN ISO 3382. Pomiar przed i po adaptacji daje liczby zamiast wrażeń i pozwala rozliczyć wykonawcę.

Pytania o salę hybrydową

Co to jest sala hybrydowa?

To sala dydaktyczna lub szkoleniowa, w której zajęcia odbywają się jednocześnie dla osób obecnych na miejscu i osób połączonych zdalnie. Od sali z samą kamerą różni się tym, że obie grupy słyszą się nawzajem i mogą zabierać głos. Wymaga to dobrej akustyki, mikrofonów zbierających głos z całej sali, kamer i ekranów, na których prowadzący widzi osoby zdalne.

Jaki czas pogłosu powinna mieć sala wykładowa?

Według polskiej normy PN-B-02151-4:2015 sala wykładowa o kubaturze do 250 m³ powinna mieć czas pogłosu do 0,6 s, od 250 do 500 m³ do 0,8 s, a od 500 do 2000 m³ do 1,0 s. Wskaźnik zrozumiałości mowy STI ma wynosić co najmniej 0,6. Dla sal powyżej 2000 m³ wymagania ustala się indywidualnie.

Czy dobry mikrofon wystarczy, żeby studenci online dobrze słyszeli?

Nie. Mikrofon zbiera głos razem z pogłosem sali, więc w sali z długim czasem pogłosu nawet drogi mikrofon przekaże niewyraźny dźwięk. Nagłośnienie nie nadrobi złej akustyki. Najpierw trzeba skrócić pogłos materiałami pochłaniającymi na suficie i ścianach, a potem dobrać mikrofony do tak przygotowanej sali.

Gdzie montować panele akustyczne w sali dydaktycznej?

W sali dydaktycznej panele najczęściej montuje się na suficie, bo to największa powierzchnia odbijająca dźwięk, oraz na ścianie tylnej, od której odbicia wracają w stronę prowadzącego i jego mikrofonu. Jeśli dwie gładkie ściany boczne stoją naprzeciw siebie, panele na jednej z nich ograniczają echo trzepoczące. Przy wysokim stropie z instalacjami sprawdzają się panele wiszące.

Ile zajęć na studiach może odbywać się zdalnie?

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie studiów (§ 13) pozwala uzyskać z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość do 50% punktów ECTS na studiach o profilu praktycznym i do 75% na studiach o profilu ogólnoakademickim. Studia pierwszego i drugiego stopnia nie mogą więc odbywać się w całości online. Zajęcia praktyczne mogą korzystać z kształcenia zdalnego tylko pomocniczo.

Czy budki akustyczne sprawdzają się na uczelni?

Budki akustyczne dają studentom miejsce do rozmowy wideo lub udziału w zajęciach online bez przeszkadzania innym. Przykładowo Uniwersytet w Białymstoku w 2025 r. postawił dwie mobilne budki na wydziałach i 14 foteli akustycznych w czytelniach. Przy wyborze budki dla studentów liczy się zatrzymywanie mowy, wentylacja i wygoda na czas całego wykładu.

Podsumowanie

Sala hybrydowa udaje się wtedy, gdy osoba po drugiej stronie połączenia słyszy tyle samo co osoba w sali. Kamera i ekran to łatwiejsza część zadania. O jakości dźwięku decyduje najpierw sala, czyli czas pogłosu w granicach 0,6–1,0 s według PN-B-02151-4 i materiały pochłaniające tam, gdzie powstają odbicia, a dopiero potem mikrofony.

  • Zacznij od pomiaru czasu pogłosu, nie od zakupu sprzętu.
  • Wytłum sufit i ścianę tylną, zanim zainstalujesz mikrofony sufitowe.
  • Ustaw meble pod pracę w grupach i ogranicz hałas krzeseł i blatów.
  • Przed semestrem zrób zajęcia próbne z osobą połączoną zdalnie.

Przygotowujesz salę do zajęć hybrydowych?

W Ameco bezpłatnie konsultujemy akustykę sal dydaktycznych i szkoleniowych. Ocenimy salę i zaproponujemy kolejność działań, od pogłosu po ustawienie mebli.

Umów bezpłatną konsultację Napisz do nas

Źródła:
Jarosz M., Kłosak A., „Nowa norma dotycząca akustyki wnętrz”, Inżynier Budownictwa, 2016 – omówienie wymagań PN-B-02151-4:2015-06.
inzynierbudownictwa.pl/nowa-norma-dotyczaca-akustyki-wnetrz
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2787, § 12 i § 13.
api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/2787
Raes A., Detienne L., Windey I., Depaepe F., „A systematic literature review on synchronous hybrid learning: gaps identified”, Learning Environments Research, t. 23, s. 269–290, 2020.
lirias.kuleuven.be/retrieve/549667
Rutherford J., „The Design of Hybrid Teaching Environments: 10 Questions Answered”, EDUCAUSE Review, 2023.
er.educause.edu – The Design of Hybrid Teaching Environments
Angermann F., „Raumakustik, Sinn und Zweck von raumakustischen Gutachten im Kontext Video-Konferenz”, warsztat TU Dresden.
tu-dresden.de – Raumakustik und VC
BauNetz Wissen, „Unterrichtsräume” – wzory czasu pogłosu według DIN 18041.
baunetzwissen.de – Unterrichtsräume
Uniwersytet Wrocławski, ogłoszenie wyników konkursu „Rozwój i modernizacja – mały konkurs”, 16.06.2025.
uwr.edu.pl – ogłoszenie, czerwiec 2025
Uniwersytet w Białymstoku, aktualność z 8.12.2025 o budkach i fotelach akustycznych.
uwb.edu.pl – acoustic booths, grudzień 2025
Normy: PN-B-02151-4:2015-06, DIN 18041:2016, PN-EN ISO 3382.

Jacek Dębkowski
Autor

Jacek Dębkowski

Specjalista w branży od ponad 30 lat.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane oznaczone są *.

Czytaj dalej

Najnowsze na blogu

Potrzebujesz mebli biurowych, metalowych, mebli do gabinetu, szkoły czy salonu?

Sprostamy twoim wymaganiom i pomożemy Ci wybrać meble idealnie pasujące do twoich potrzeb!

SKONTAKTUJ SIĘ Z NAMI

NASI KLIENCI

Umów konsultację